Lang voordat er tulpen waren, heetten deze gronden de ‘Keukenduyn’, oftewel de keukendunes. In de 15e eeuw gebruikte gravin Jacoba van Beieren ze om op te jagen en om fruit en groenten te verbouwen voor de keuken van kasteel Teylingen. Die praktische achtergrond vormde de inspiratie voor de naam Keukenhof, wat ‘moestuin’ betekent.
De geschiedenis van de Keukenhof | Hoe een koninklijke kruidentuin uitgroeide tot een bloemenwonder
Keukenhof begon ooit als de moestuin van een gravin. Ruim 500 jaar geleden verzamelde Jacoba van Beieren op ditzelfde terrein kruiden en fruit voor haar kasteel. Tegenwoordig staan diezelfde velden elk voorjaar vol in bloei als een van ’s werelds grootste bloementuinen. Hoe is een bescheiden kruidentuintje uitgegroeid tot een bloemenlegende? Lees verder om erachter te komen.
Tijdlijn van de Keukenhof
- 15e eeuw: De ‘moestuin’ ziet het levenslicht
Gravin Jacoba van Beieren plukt kruiden, fruit en wild van het landgoed voor de keuken van Kasteel Teylingen. - 1641: Kasteel Keukenhof wordt gebouwd
Adriaen Maertensz Block, bestuurder van de Nederlandse Oost-Indische Compagnie, bouwt het landhuis dat er vandaag de dag nog steeds staat. - 1857: Het ontwerp van Zocher
Landschapsarchitecten Jan David Zocher en zijn zoon Louis Paul geven de tuinen een nieuwe inrichting in de Engelse landschapsstijl. - 1949: De baanbrekende bijeenkomst
Een groep bollenkwekers en de burgemeester van Lisse stellen een openluchtpresentatie voor de Nederlandse bollenhandel voor. - 1950: De Keukenhof gaat open voor het publiek
Het park trekt in het eerste seizoen zo’n 236.000 bezoekers. - 1957: De komst van de windmolen
Een windmolen die in 1892 in Groningen is gebouwd, wordt geschonken door Holland America Line en wordt een iconisch herkenningspunt. - 1974: Het Juliana-paviljoen
Koningin Juliana, beschermvrouwe van de eerste tentoonstelling in 1950, opent een nieuw paviljoen dat naar haar is vernoemd. - 2024: Het 75-jarig jubileum
Prinses Margriet opent de jubileumeditie van de lentetuin.
De geschiedenis van de Keukenhof uitgelegd

Het graafschap van de gravin (15e eeuw)

Het kasteel komt eraan (1641)
In 1641 bouwde Adriaen Maertensz Block, bestuurder van de Nederlandse Oost-Indische Compagnie, een landhuis op het landgoed en noemde het Keukenhof. Het staat tegenwoordig bekend als Kasteel Keukenhof en staat nog steeds tegenover het park.

De architectonische ommekeer (1857)
In 1857 namen de eigenaren van het landgoed de landschapsarchitecten Jan David Zocher en zijn zoon Louis Paul in dienst, de ontwerpers van het Vondelpark in Amsterdam. Hun Engelse landschapsontwerp, met zijn natuurlijke, vloeiende uitstraling, vormt nog steeds de basis van het park.

Het ontstaan van het lentepark (1949–1950)
Na de Tweede Wereldoorlog wilden Nederlandse bollenkwekers en -exporteurs een platform om de sector weer op gang te helpen en de wereldmarkt te veroveren. Samen met de burgemeester van Lisse kozen ze voor het terrein van de Keukenhof. Het park ging in 1950 open voor het publiek, en wat begon als een etalage van een bloemenwinkel groeide uit tot een van de grootste bloementuinen ter wereld.

Koninklijke beschermheren en monumenten (1950–1974)
Keukenhof kreeg vanaf het begin koninklijke steun, met koningin Juliana als beschermvrouwe in 1950. In 1957 schonk Holland America Line een windmolen die in 1892 in Groningen was gebouwd en die nu een herkenningspunt in het park is. In 1974 opende Juliana het paviljoen dat naar haar is vernoemd.

De poorten gaan dicht (2020–2021)
In 2020 moest de Keukenhof vanwege COVID-19 voor het eerst in zijn geschiedenis zijn deuren sluiten voor het publiek. Het bleef in 2021 gesloten, op een korte proefopening na, en zette in plaats daarvan zijn bloemen online, waarmee het miljoenen kijkers wereldwijd bereikte. In 2022 kwamen er eindelijk weer bezoekers.

Keukenhof vandaag (vanaf 2024)
In 2024 vierde de Keukenhof zijn 75-jarig jubileum, waarbij prinses Margriet het seizoen opende. Tegenwoordig worden er elk jaar zo’n 7 miljoen bollen geplant, verdeeld over meer dan 1.600 soorten, geleverd door 100 exposanten. Het blijft wat het altijd al moest zijn: een etalage voor de Nederlandse bloembollenhandel.
Bouw en architectuur van Keukenhof
Hoewel de bloemen elk jaar veranderen, blijft de architectuur hetzelfde. Kasteel Keukenhof begon als een klassiek Nederlands landhuis. In het begin van de jaren 1860 schakelde de familie Van Pallandt de Haagse architect Elie Saraber in om zes hoektorens in neogotische stijl toe te voegen, een 19e-eeuwse heropleving van de middeleeuwse kasteelarchitectuur. Die torens hebben van het landhuis het kasteel gemaakt dat je nu ziet. Van 2004 tot 2011 vond er een grootschalige restauratie plaats.
Het park is net zo doordacht. Kronkelende paden, natuurlijk ogend water en verrassende uitzichten leiden je door het 32 hectare grote terrein, waar meer dan 2.500 bomen van ruim 100 soorten tussen de bloembollenperken staan. De indeling is historisch, maar de beplanting wordt elk jaar opnieuw ontworpen.
De Keukenhof vandaag – Waarom het belangrijk is
Tegenwoordig is de Keukenhof een internationaal uithangbord voor de Nederlandse bloementeelt, waarbij meer dan 100 hofleveranciers betrokken zijn die jaarlijks 7 miljoen bollen leveren. Het blijft een belangrijk symbool van de Nederlandse identiteit en een wereldleider op het gebied van innovatie in de tuinbouw. Naast de tulpen kun je er ook genieten van 15 kilometer aan wandelpaden, historische monumentale gebouwen en de iconische windmolen uit 1892, waar je een prachtig uitzicht hebt over de omliggende bloembollenvelden.
Veelgestelde vragen over de geschiedenis van de Keukenhof
Het park opende officieel zijn deuren in 1950, na een succesvol tentoonstellingsvoorstel van de bollenkwekers en de burgemeester van Lisse in 1949.
In de 15e eeuw diende het land als jachtgebied en als bron van kruiden en groenten voor de keuken van het kasteel van gravin Jacoba van Beieren.
De naam komt van ‘Keukenduyn’ (Keukenduinen), een verwijzing naar de kruiden die in de vroege geschiedenis van de Keukenhof voor de kasteelkeuken werden geplukt.
Het oorspronkelijke ontwerp is in 1857 gemaakt door Jan David Zocher en zijn zoon Louis Paul Zocher, die bekend stonden om hun Engelse landschapstuinstijl.
Gravin Jacoba van Beieren (Jacqueline van Beieren) is de meest prominente figuur. In de 15e eeuw woonde ze op het nabijgelegen kasteel van Teylingen en gebruikte ze het landgoed Keukenhof als haar eigen moestuin om te jagen en kruiden te plukken.
Tijdens de oorlog kreeg de Keukenhof een sombere wending. Het landgoed was bezet en delen van het park werden door Duitse troepen gebruikt. Op strategische plekken in het bos werden bomen gekapt om V-2-raketlanceerplatforms te bouwen. Na de oorlog was het herstel van het terrein een belangrijke prioriteit voor de gemeenschap van Lisse.
De windmolen maakte oorspronkelijk geen deel uit van het 19e-eeuwse ontwerp van het landgoed. Het werd in 1892 in Groningen gebouwd en deed dienst als poldermolen. In 1957 kocht de Holland America Line het schip en schonk het aan het park om de geschiedenis van Keukenhof te verrijken met een traditioneel Nederlands symbool.
Toen het park in 1950 openging, had het een omvangrijke maar kleinere tentoonstelling die vooral op de lokale markt was gericht. In de loop van de decennia is het uitgegroeid tot een levende catalogus. Tegenwoordig worden er in het park elk jaar steevast precies 7 miljoen bloembollen geplant, een traditie die ervoor zorgt dat de tuin de grootste lentebloemenpracht ter wereld blijft.
Hoewel de tuinen in 1950 beroemd werden, dateert Kasteel Keukenhof al uit 1641. Het is gebouwd door Adriaen Maertensz Block, een kapitein bij de Nederlandse Oost-Indische Compagnie. Het kasteel staat symbool voor de Gouden Eeuw van de Nederlandse welvaart en bleef eeuwenlang een privéwoning, voordat het een nationaal monument werd.
Ja, het ontwerp van Zocher uit 1857 maakt gebruik van ‘zichtlijnen’ – een klassieke truc uit de landschapsarchitectuur. Deze paden zijn van oudsher zo aangelegd dat ze je blik naar bepaalde bezienswaardigheden leiden, zoals het kasteel of het water, waardoor de tuin veel groter aanvoelt dan zijn 32 hectare.