Geen enkel ander museum komt ook maar in de buurt van de omvang van deze collectie. Het Van Gogh Museum heeft meer dan 200 schilderijen, zo’n 500 tekeningen en honderden brieven van Vincent in zijn collectie, waardoor je de zeldzame kans krijgt om zijn hele artistieke ontwikkeling te volgen, van de donkere Nederlandse jaren tot de stralende doeken uit Arles en Saint-Rémy.
16 interessante feiten over het Van Gogh Museum in Amsterdam
Het Van Gogh Museum in Amsterdam, waar ’s werelds grootste collectie schilderijen en tekeningen van Vincent van Gogh te zien is, voelt meteen vertrouwd aan. Maar achter de beroemde Zonnebloemen schuilt een verhaal over architectuur, familiebezit en zorgvuldig geënsceneerde ontmoetingen met het leven van de kunstenaar.
Leuke feiten over het Van Gogh Museum
Gebaseerd op gezinsverantwoordelijkheid
Het Van Gogh Museum bestaat omdat de familie van Van Gogh zijn werk bij elkaar heeft gehouden in plaats van het over de kunstmarkt te laten verspreiden. Na Theo’s dood zorgde zijn weduwe, Johanna van Gogh-Bonger, ervoor dat Vincents kunst bewaard bleef en onder de aandacht kwam, en hun zoon, Vincent Willem, hielp later mee om de collectie onder te brengen bij de stichting die het Van Gogh Museum mogelijk maakte.
Het heeft tientallen jaren geduurd voordat het open ging
Hoewel Van Gogh in 1890 stierf, ging het Van Gogh Museum pas in 1973 open. Die lange periode laat zien hoe zorgvuldig de collectie werd beheerd en hoeveel planning er nodig was om een permanente plek te creëren die past bij een kunstenaar wiens reputatie na zijn dood enorm is gestegen bij critici en het publiek over de hele wereld.
Een museum vol brieven
Schilderijen trekken misschien de meeste bezoekers, maar het zijn juist de brieven die het bezoek zo bijzonder intiem maken. Het Van Gogh Museum bewaart honderden brieven van Van Gogh, waarvan er veel aan Theo zijn gericht, zodat je kunt lezen wat hij dacht over kleur, geld, ambitie, eenzaamheid en de dagelijkse worstelingen achter werken die nu onbereikbaar beroemd lijken.
Twee architecten hebben het vormgegeven
Het museum is niet het werk van één architect. Het hoofdgebouw is ontworpen door Gerrit Rietveld, terwijl de gebogen tentoonstellingsvleugel later door de Japanse architect Kisho Kurokawa is ontworpen. De combinatie geeft het museum een subtiel bijzondere uitstraling — deels Nederlands modernisme, deels internationaal herkenningspunt uit de late 20e eeuw in de culturele wijk Museumplein in Amsterdam.
Er is nog steeds een Japanse invloed te merken
Als je goed kijkt naar werken als Amandelbloesem of De slaapkamer, zie je meteen hoe gefascineerd Van Gogh was door Japanse prenten. Effen kleurvlakken, opvallende contouren en ongebruikelijke uitsneden waren geen toeval. Het museum gebruikt deze schilderijen en bijbehorend materiaal om te laten zien hoe de Japanse kunst zijn gevoel voor compositie, rust en kleur heeft gevormd.
'Zonnebloemen' was bedoeld als decoratie
Een van de bekendste schilderijen van het museum is ontstaan vanuit een praktisch idee. Van Gogh schilderde Zonnebloemen om een kamer voor Paul Gauguin in Het Gele Huis in Arles op te fleuren, en maakte zo van een gebaar om een logeerkamer op te fleuren een herkenbaar beeld in de westerse kunst. Als je het in het echt ziet, voelt de dikke verflaag veel tastbaarder aan dan op reproducties.
De route vertelt een verhaal
In plaats van de meesterwerken per thema te verspreiden, neemt het Van Gogh Museum je grotendeels chronologisch mee door het leven van Van Gogh. Door die keuze van de curator wordt het bezoek een verhaal, en geen schattenjacht. Je ziet hoe de zware bruintinten uit zijn vroege jaren plaatsmaken voor zijn experimenten in Parijs, en daarna de felle kleuren van Arles en Saint-Rémy.
Het gaat om meer dan één artiest
De galerijen beperken zich niet alleen tot Van Gogh. Overal in het museum zie je werken van kunstenaars als Gauguin, Monet, Toulouse-Lautrec en anderen, waardoor Vincent in een bredere 19e-eeuwse kunstwereld wordt geplaatst. Door die context voelen zijn experimenten minder op zichzelf staand aan en wordt precies duidelijk waar hij trends volgde en waar hij er juist van afweek.
De plek waar het enige bewaard gebleven palet van Van Gogh staat
Het Van Gogh Museum heeft het enige authentieke, originele kleurenpalet in zijn bezit dat door Vincent van Gogh is gebruikt en dat tot op de dag van vandaag bewaard is gebleven. Het bevat overblijfselen van opgedroogde verfvlekjes uit zijn tijd in Auvers-sur-Oise in 1890, wat kunsthistorici direct inzicht geeft in zijn mengtechnieken en kleurkeuzes tijdens zijn laatste maanden.
De schilderijen van Van Gogh zijn gestolen!
Het museum is al twee keer het doelwit geweest van grote kunstroof. In 1991 werden er 20 schilderijen gestolen, maar die werden binnen een paar uur in de buurt weer teruggevonden. In december 2002 braken dieven door het dak en stalen twee onschatbare meesterwerken: Zeegezicht bij Scheveningen en De gemeente verlaat de Hervormde Kerk in Nuenen. Beide schilderijen zijn uiteindelijk in 2016 door de Italiaanse antimafia-politie in de buurt van Napels teruggevonden en weer in de museumcollectie opgenomen.
Het allereerste schilderij van het museum
Het belangrijkste kunstwerk uit de collectie van het Van Gogh Museum is De Aardappeleters (1885), dat Van Gogh beschouwde als zijn eerste echte meesterwerk. In tegenstelling tot zijn latere levendige werken, bestaat dit schilderij uit donkere, aardse tinten die bedoeld zijn om de harde, eerlijke realiteit van het boerenleven in Brabant weer te geven.
Van Gogh heeft in zijn hele leven maar één schilderij verkocht
Tijdens zijn tien jaar durende carrière, waarin hij meer dan 2.000 kunstwerken maakte, heeft Van Gogh tijdens zijn leven officieel maar één schilderij verkocht: De rode wijngaard (La Vignoble Rouge). Het werd in 1890 gekocht door de Belgische schilderes en verzamelaarster Anna Boch voor 400 Belgische frank (tegenwoordig zo’n 2.000 dollar).
Niemand weet waarom Van Gogh zijn oor afsneed
Op 23 december 1888 sneed Van Gogh, na een heftige ruzie met collega-kunstenaar Paul Gauguin in Arles, een stuk van zijn linkeroor af met een scheermes. Hoewel de theorieën variëren van een acute zenuwinzinking tot overmatig drankgebruik of acute stress door het nieuws over de verloving van zijn broer Theo, discussiëren historici nog steeds over de precieze psychologische aanleiding.
De medicijnen tegen epilepsie hebben misschien invloed gehad op de schilderijen
Tijdens zijn verblijf in het gesticht in Saint-Rémy werd Van Gogh behandeld met digitalis (afkomstig van de vingerhoedskruidplant), een veelgebruikte behandeling uit de 19e eeuw voor epilepsie en psychische aandoeningen. Een bekende bijwerking van digitalisvergiftiging is xanthopsie, een aandoening waarbij je alles wat je ziet een gele tint krijgt of er een soort gloeiende halo’s rond lichtbronnen verschijnen (wat je vaak ziet in De Sterrennacht).
De laatste woorden van Van Gogh waren…
Volgens zijn broer Theo, die aan zijn bed zat toen Vincent op 29 juli 1890 aan een schotwond stierf, waren Van Goghs tragische laatste woorden: "La tristesse durera toujours" ("Het verdriet zal voor altijd blijven").
Veelgestelde vragen over het Van Gogh Museum over feiten
Ja, geel stond erom bekend dat het de favoriete kleur van Vincent van Gogh was. Hij zag geel als een symbool van hoop, licht, warmte en vreugde. Het was een belangrijk kenmerk van zijn beroemde Arles-periode en kwam sterk naar voren in meesterwerken als Zonnebloemen, Het Gele Huis en Graanveld met kraaien.
De Sterrennacht is geïnspireerd op het uitzicht vanuit Van Goghs kamer in het gesticht Saint-Paul-de-Mausole in Saint-Rémy-de-Provence, Frankrijk, waar hij in 1889 verbleef. Hoewel het zijn visie op de wervelende nachtelijke hemel vlak voor zonsopgang weergeeft, is het schilderij overdag uit het hoofd geschilderd, waarbij hij elementen uit zijn verbeelding en herinneringen aan Nederlandse landschappen heeft verwerkt.
Ja. Voordat hij zich op de schilderkunst ging richten, wilde Van Gogh in de voetsporen van zijn vader treden als predikant. Toen hij midden twintig was, werkte hij als onbetaalde lekenpredikant in een arme mijnwerkersgemeenschap in de Belgische regio Borinage. Rond 1880 richtte hij zich volledig op de kunst, nadat hij door de kerkelijke autoriteiten was ontslagen omdat hij zijn levensgeloften tot het uiterste had doorgevoerd.
Van Gogh schilderde meer dan 35 zelfportretten tijdens zijn tien jaar durende kunstenaarscarrière, voornamelijk tussen 1886 en 1889. Hij schilderde zichzelf vaak, niet uit ijdelheid, maar uit noodzaak: hij kon zich zelden modellen veroorloven en gebruikte een spiegel om menselijke uitdrukkingen te oefenen en te experimenteren met kleurtechnieken.
Het Van Gogh Museum in Amsterdam heeft een van de originele, iconische versies van Zonnebloemen met een gele achtergrond, geschilderd in januari 1889. Omdat de chroomgele pigmenten die Van Gogh gebruikte lichtgevoelig zijn en na verloop van tijd afbreken, staat het Van Gogh Museum niet meer toe dat dit originele kunstwerk op reis gaat, waardoor Amsterdam de enige plek is waar je het kunt bekijken.
Van Gogh werd sterk beïnvloed door het Franse impressionisme, het neo-impressionistische pointillisme en Japanse houtsneden (ukiyo-e). Nadat hij in 1886 naar Parijs was verhuisd, liet hij het donkere, aardse kleurenpalet uit zijn eerdere Nederlandse periode achter zich en koos hij voor heldere, complementaire kleuren (zoals blauw met oranje of geel met paars) om diepe menselijke emoties en spirituele energie over te brengen.
